Terug

Het bosreservaat Muizenbos

Wat heel wat mensen misschien nog niet weten is dat het dorp Ranst naast het Zevenbergenbos nog gezegend is met een 43 ha groot natuurgebied vlakbij de dorpskern: het Muizenbos. Het Muizenbos is echter geen gewoon natuurgebied maar wordt sinds 1997 door het Agentschap Natuur en Bos (ANB) van de Vlaamse overheid beheerd als integraal bosreservaat waar spontane ontwikkeling centraal staat. Hier mag de natuur volledig haar gang gaan. Er worden geen bomen gekapt of andere beheeringrepen uitgevoerd. Het beheer beperkt zich tot het kappen van bomen die aan de rand de veiligheid op wegen kunnen bedreigen. Centraal in het Muizenbos bevindt er zich een zone van 0,6 ha met een licht minnende flora met een uitzonderlijk hoge botanische waarde . Deze zone krijgt ook een gericht beheer als open plek in het bos. Hier groeit onder andere de zeldzame herfsttijloos die bloeit in de herfst met een bloem die op een paarse krokus lijkt. Ook de bosorchis voelt zich hier thuis.

Buiten de ecologische functie van een bosreservaat is er een wetenschappelijke functie. Door onderzoek naar de natuurlijke processen kan nuttige informatie verzameld worden die meer leert over het functioneren van bossen in het algemeen. Met die kennis kan men het bosbeheer nog meer afstellen om de vele functies die bossen hebben, op een goede manier te combineren. Het Muizenbos is zoals elk bosreservaat volledig ontoegankelijk voor het publiek om de verstoring van de ecologische processen te voorkomen.

Toen het Muizenbos in 1997 werd aangewezen als bosreservaat was het nog eigendom van het OCMW van Antwerpen. In 2004 werd het aangekocht door het Vlaams gewest en sindsdien wordt het beheerd door het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB).

Het Muizenbos is een vochtig en kalkrijk populierenbos met een hoge botanische waarde. Het grote aantal oude bosplanten (o.a. eenbes, keverorchis, slanke sleutelbloem, bosanemoon, gevlekte aronskelk, muskuskruid) wijst er op dat er steeds bos aanwezig was binnen de perimeter van het huidige Muizenbos. Historisch kaartmateriaal, oude beheerplannen en kadastrale gegevens bevestigen dit, maar tonen ook aan dat het landgebruik een zeer dynamisch verloop gekend heeft, met opeenvolgende ontbossingen en bebossingen. Het Muizenbos vormde niet één geheel, maar was sterk versnipperd over meerdere eigenaars en omvatte ook landbouwgronden. Omstreeks 1834 werden er een 12-tal eigenaars geteld binnen de huidige perimeter van het bos en de omgeving werd toen Kreuteldonck genoemd.

In de 19de eeuw en het begin van de 20ste eeuw kocht de brouwersfamilie De Koninck geleidelijk aan het zuidwestelijke deel van het gebied op en (her)beboste de verworven landbouwgronden. Uit deze periode (jaren 1920) zijn de eerste populierenaanplantingen gedocumenteerd. In 1943 kwam dit gebied door schenking in eigendom van het OCMW van Antwerpen en verscheen de naam Muizenbos. De noordoostelijke kant van het bos werd pas meer dan 20 jaar later eigendom van het OCMW en omvatte toen naast landbouwgronden ook delen die met zekerheid permanent bos gebleven zijn sinds het einde van de 18de eeuw. In dit deel van het bos was nog lange tijd hakhout aanwezig, waarin pas vanaf de jaren 1960 populieren werden aangeplant. Na de verwerving van het hele gebied, ging het OCMW verder met de bebossing van landbouwgronden, hoofdzakelijk met cultuurpopulieren. De laatste bebossingen dateren uit de jaren 1990, kort voor de aanwijzing tot bosreservaat.

 
Bron: www.inbo.be en www.bosplus.be